To'rtku'l rayonı

To'rtku'l rayonı - Qaraqalpaqstan Respublikasının' rayonı.

GeografiyasıӨңдеу

A'miwda'ryanın' on' jag'asında jaylasqan bolıp, arqa-shig'ısında Buxara walayatı, arqa ha'm arqa-batısında Ellikqala ha'm Beruniy rayonları menen shegaralasıp keledi. Xorezm walayatı menen ta'biyiy A'miwda'rya arqalı shegaralasadı.

Rayonnın' jer maydanı 6,1 mın' km kv. Ten'iz betinen en' biyik noqatı 176 m bolıp, ol To'rtku'l qalasının' shıg'ısında jaylasqan biyiklik.

Rayonnın' jer beti tegislikten ibarat bolıp, tu'slikten arqag'a barg'an sayın pa'seyedi. Shıg'ıs bo'limi Orta Aziyadag'ı u'lken sho'listanlıq bolg'an Qızılqum arqalı o'tedi.

XalqıӨңдеу

Xalqı 141,7 mın', xalqının' ortasha tıg'ızlıg'i 23,2 adam/1 km kv tuwra keledi. Rayon u'lesine Qaraqalpaqstan aymag'ının' xalıq sanının' 10,0 % tuwra keledi.

Awıl xojalıg'ıӨңдеу

Rayon u'lesine Qaraqalpaqstan aymag'ının' 3,7 %, suwg'arılatug'ın egislik maydanlardın' 7,2 % tuwra keledi. Rayon aymag'ındag'ı egislik maydan barlıq aymaqtın' 5,2 % quraydı.

Awıl xojalıg'ının' qa'niygelesken tarawı paxtashılıq bolıp, onın' egislik maydanı barlıq egislik maydanınan 59,8 % quraydı. Paxtashılıq boyınsha To'rtku'l rayon Qaraqalpaqstandag'ı en' iri paxtashılıq rayonları qatarına qosıladı, To'rtku'l rayonı ha'r bir gektar jerden zu'ra'a't alıw boyınsha 1-shi orında turadı.

Rayon ulesine respublikada jetistirilgen paxtanın' 13,5 %, pille boyınsha 23,0 %, go'sh jetistiriw boyınsha 8,9 %, su't jetkeriw boyınsha 16,6 %, miywe boyınsha 10,0 %, qaramal bas sanı boyınsha 4,2 % qarako'l qoylari bas sanı boyınsha 19,6 % quraydı.