Ibrayım Yusupov

(İbrayım Yusupov degennen baǵdarlanǵan)

Ibrayım Yusupov - túp atı Ibrayım Yusupovich Yusupov, (ózb. Ibroyim Yusupov 5-may 1929-jıl - 24-iyul 2008-jıl) — qaraqalpaq shayırı, awdarmashı hám dramaturg, pedagog. Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan xalıq shayırı. Ózbekstan Qaharmanı

Ibrayım Yusupov
AtıIbrayım Yusupovich Yusupov
Tuwılǵan5-may 1929-jıl
Qaytıs bolǵan24-iyul 2008-jıl
MilletiQaraqalpaq
SıylıqlarıÓzbekstan hám Qaraqalpaqstan Qaharmanı

Gimn Avtori: Qaraqalpaqstan gimni

ÓmirbayanıRedaktorlaw

1929-jıl 5-mayda Azat awılında ( Qaraqalpaqstan) tuwılǵan. Keleshektegi shayır Yusup Ahun Sayekeyev (1875-1931) ákesi sol dáwir normaları boyınsha diniy ǵayratker hám iri jer iyesi bolıp, ol ushın Sovet húkimeti tárepinen táqip etilip, Turkmenistanǵa repressiya etilgen, súrginnen qaytpagan, Xonbibi anası eki ul hám tórt qızdı tárbiyalaǵan. Shańaraqtı baǵıwda anasina járdem beriw ushın Ibrayim 13 jıl ishinde pul islewdi basladı. Qaraqalpaq pedagogika institutında oqıǵan. Instituttı tamamlagannan soń, 1949-jılda ol ádebiyat páninen sabaq bere basladı. 1952 jilda ol burjua-mılletshil gruppalar menen sheriklik qılıwda ayblanǵan hám jınayat isi qozǵatılǵan. Biraq dálillerdiń jetispewshiligi sebep aqlandi. 1961-1962 jıllarda " Amudarya" jurnalı redaktorı, keyininen SSSR FA qaraqalpaq filialı til, ádebiyat hám tariyx institutına ilimiy jumıs alıp bardı. 1965-1980 jıllarda Qaraqalpaq ASSR jazıwshılar awqamına basshılıq etken. Keyinirek 1980-1985 jıllarda Qaraqalpaqstan tınıshlıq hám arqayınlikti qorǵaw komiteti baslıǵı, ruwxıylıq hám bilim orayı basshısı lawazımında islegen. Ol bir neshe ret kassr Joqarǵı Keńesi deputatı etip saylandı. 1990 -1994 jıllarda ÓzSSR hám Ózbekstan Joqarǵı Keńesi deputatlıǵına saylandı. I.A.Karimov Ózbekstan Respublikası prezidenti saylawında bir neshe márte isenimli shaxs bolǵan jáne onıń kandidatin aktiv qollap-quwatlaǵan, qızǵın tárepdarı bolǵan. Ózbekstan Respublikası prezidenti I.A.Karimov I.Yusupov qaza bolǵan soń shayır shańaraǵına muńlaslıq bildirdi:

Ol qayda islese de, shólkemlestiriwshilik qábiletleri, bilim hám tájiriybesi menen balshıq jerde xalıqtıń abıraysı hám húrmetine iye boldı. Qaysın Kuliyev Elshi Gamzatov, Chingiz Aytpatov hám Ibrayim Yusupov qatnasıwında Qrimda SSSR shayırları hám jazıwchilarining ushırasıwlarınan biri: " Ibrayim Yusupov turkiy tilli xalıqlar poeziyasınıń Nawayi hám Maqtumquli menen birge payǵambari". Ibrayim Yusupov háykeli Tashkent degi jazıwshılar qıyabanında ornatılǵan.


GalereyaRedaktorlaw

Yusupovning birinshi dóretpeleri 1949-jılda baspadan shıǵarılǵan. Olkáraınan "eski tutovnikda kuz" ("G'arri tuttag'i guz"), " baxıt Lyrics" (" baxıt lyrics"), " Shıǵıstan sayaxatchiga" (" Knnshygys kóz jas o'shysina"), " Seven pass" (" Jeti Asirim"), " sahra ármanlari" (" Dalamanrmanlar"), " ásir dawamında" (" zaman") sıyaqlı qıssaları hám qıssaları kompleksi jazıldı. " poeziya", " Tamıris hám basqa dástanlar", " Yosh". Qaraqalpaq muzıkalı drama teatri ushın " qırıq qiz" (" qırıq qiz"), " aktrisaning táǵdiri" (" aktrisalar balası"), " Joker Umirbek" (" mmirbek laqa") pesalari jazılǵan. Yusupov sonıń menen birge, orıs hám basqa ádebiyatlardıń eski dóretpelerin qaraqalpaq tiline awdarma etken: A. S. Pushkin, M. yu. Lermontov, T. G. Shevchenko, Abay, G. Tukay, Shekspir hám basqalar.

Ibrohim Yusupovning uqıpı Ózbekstan ǵárezsizligi jıllarında úlken kúsh menen kórinetuǵın boldı. Ramil Islamov óziniń 80 jıllıǵı munasábeti menen sonday dedi: " qosıq hám dástanlarında, publitsistik maqalalarında ol óz xalqiniń erkin ómirin, mámlekette júz berip atırǵan túpkilikli ózgerislerdi maqtanısh menen kuyladi".

I. Yusupovning opatı munasábeti menen mámleket Prezidenti I.Karimov ta'ziya bildiriw etdi. Nókis qalasındaǵı "Shorsha Baba" áwliyeine kómiw etilgen.

SıylıqlarRedaktorlaw

  • Ózbekstan Qaharmanı (2004)[1]
  • "El-jurt húrmeti" ordeni (1999) [2]
  • "Doslıq" ordeni
  • Miynet qızıl bayraq ordeni (04. 05. 1979)
  • Ózbekstan xalıq shayırı

ShańaraqRedaktorlaw

Ákesi: Yusup Oxun Sayekeev (1875-1932-jıllar ómiriniń shamalıq jılları).

Anası: Xonbibi Hojamurat qızı (1898-1974-jıllar ómiriniń shamalıq jılları).

Ómirlik joldası: Bibizada Jumanazarova (1934-1980).

Balaları:

  • Shahzada Yusupova (aqlıqları: Sultan, Xansulu, Aliya).
  • Paydam Yusupov (aqlıqları: Abdunayim.)
  • Madiyar Yusupov (aqlıqları: Allayar hám Daniyar).
  • Aruxan Yusupova (aqlıqları: Timur hám Sholpan ).
  • Ayjamal Yusupova (aqlıqları: Ilyos, Bahouatdin, Aysulyu, Ayzada).

EsletpelerRedaktorlaw

  1. [1]rus. Указ Президента Республики Узбекистан
  2. [2]rus. Указ Президента Республики Узбекистан

DereklerRedaktorlaw

[3]